พ.ร.บ. คอมพิวเตอร์

ไม่เก็บ Log ผิดกฎหมายหรือไม่? สิ่งที่เจ้าของเว็บไซต์ต้องรู้ตาม พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์

รู้ยัง? เจ้าของเว็บไซต์ต้องเก็บ Log ตาม พ.ร.บ. คอมฯ สรุปจบในที่เดียว (พร้อมทางออก)

เจ้าของร้าน บริษัท หรือหน่วยงาน ทุกคนฟังทางนี้! คุณรู้หรือไม่ว่าการเก็บข้อมูลจราจรทางคอมพิวเตอร์ หรือที่เรียกกันติดปากว่า “Log” เป็นหน้าที่ตามกฎหมาย? บทความนี้จะสรุปให้เข้าใจง่ายๆ ว่าทำไมเราต้องเก็บ Log, ต้องเก็บอะไรบ้าง, นานแค่ไหน และถ้าไม่ทำตามจะมีผลอย่างไร เพื่อให้เว็บไซต์ของคุณดำเนินการอย่างถูกต้องตามพระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ (พ.ร.บ. คอมพิวเตอร์) ของประเทศไทย

ทำไมการเก็บ Log ถึงสำคัญ

การเก็บ Log ตาม พ.ร.บ. คอมพิวเตอร์ เปรียบเสมือนการติดกล้องวงจรปิดให้กับระบบคอมพิวเตอร์และเครือข่ายของคุณ วัตถุประสงค์หลักคือ เพื่อเก็บหลักฐานร่องรอยการใช้งานคอมพิวเตอร์และอินเทอร์เน็ต ไว้สำหรับตรวจสอบในกรณีที่เกิดการกระทำความผิดขึ้น เช่น การแฮกข้อมูล, การฉ้อโกงออนไลน์, การหมิ่นประมาท หรือการเผยแพร่เนื้อหาที่ผิดกฎหมาย ข้อมูล Log เหล่านี้จะเป็นเครื่องมือสำคัญที่ช่วยให้เจ้าหน้าที่สามารถสืบสวนและระบุตัวตนของผู้กระทำผิดมาดำเนินคดีได้

กฎหมายหลักที่กำกับดูแลเรื่องนี้คือ พระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2550 และฉบับแก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2560 โดยเฉพาะใน มาตรา 26 ที่กำหนดหน้าที่ของผู้ให้บริการในการเก็บรักษาข้อมูลจราจรทางคอมพิวเตอร์ไว้

ใครบ้างที่ต้องเก็บ Log?

ตาม พ.ร.บ. คอมฯ คำว่า “ผู้ให้บริการ” มีความหมายกว้าง และครอบคลุมถึงเจ้าของเว็บไซต์ทั่วไปด้วย โดยสรุปแล้ว ผู้ที่เข้าข่ายต้องเก็บ Log ได้แก่:

  • ผู้ให้บริการอินเทอร์เน็ต (ISP): เช่น TRUE, AIS, 3BB
  • เจ้าของเว็บไซต์, เว็บบอร์ด, บล็อก: ที่เปิดให้มีการแสดงความคิดเห็นหรือมีสมาชิก
  • ผู้ให้บริการเช่าพื้นที่เว็บไซต์ (Hosting Provider)
  • ผู้ให้บริการอีเมล (Email Provider)
  • ร้านอินเทอร์เน็ตคาเฟ่ หรือผู้ให้บริการ Wi-Fi สาธารณะ
  • องค์กรหรือหน่วยงานที่มีเครือข่ายคอมพิวเตอร์เป็นของตนเอง

ดังนั้น หากคุณเป็นเจ้าของเว็บไซต์ ไม่ว่าจะเป็นเว็บ E-commerce, เว็บบริษัท, หรือบล็อกส่วนตัวที่มีการโต้ตอบกับผู้ใช้งาน คุณก็ถือเป็น “ผู้ให้บริการ” และมีหน้าที่ต้องเก็บ Log ตามกฎหมาย

ต้องเก็บ Log อะไรบ้าง?

ข้อมูลจราจรทางคอมพิวเตอร์ (Log File) ที่จำเป็นต้องเก็บนั้น มีหลากหลายประเภทเพื่อให้สามารถระบุตัวตนและตรวจสอบพฤติกรรมการใช้งานได้ โดยหลักๆ แล้วสำหรับเว็บไซต์ทั่วไป ควรเก็บข้อมูลดังต่อไปนี้:

  • หมายเลขไอพี (IP Address): ทั้งของผู้ใช้งานที่เข้ามาในเว็บไซต์ (Source IP) และ IP ของเซิร์ฟเวอร์ (Destination IP)
  • วันและเวลา (Timestamp): ที่เกิดกิจกรรมต่างๆ ขึ้นในเว็บไซต์ เช่น เวลาที่ล็อกอิน, เวลาที่โพสต์ข้อความ
  • ข้อมูลการเข้าสู่ระบบ (Login/Logout): ชื่อผู้ใช้งาน (Username), วันที่เข้าและออกจากระบบ
  • ประเภทของกิจกรรม: เช่น การเข้าชมหน้าเว็บใด, การดาวน์โหลดไฟล์, การส่งอีเมลผ่านระบบของเว็บไซต์
  • ข้อมูลอื่นๆ ที่ระบุตัวตนได้: เช่น User-Agent ของเบราว์เซอร์, MAC Address ของอุปกรณ์ (ในกรณีที่เป็นไปได้)

ต้องเก็บ Log นานแค่ไหน?

ตามมาตรา 26 แห่ง พ.ร.บ. คอมพิวเตอร์ ได้กำหนดระยะเวลาในการเก็บรักษา Log ไว้ดังนี้:

  • อย่างน้อย 90 วัน: นับตั้งแต่วันที่ข้อมูลนั้นเข้าสู่ระบบคอมพิวเตอร์
  • อาจนานกว่า 90 วัน (แต่ไม่เกิน 2 ปี): ในกรณีที่มีความจำเป็น หรือพนักงานเจ้าหน้าที่สั่งให้เก็บเป็นกรณีพิเศษเฉพาะราย

วิธีการเก็บ Log ที่ถูกต้องตามมาตรฐาน

การเก็บ Log ไม่ใช่แค่การมีไฟล์ข้อมูลไว้เท่านั้น แต่ต้องมั่นใจได้ว่าข้อมูลนั้นน่าเชื่อถือและปลอดภัย โดยยึดหลักการสำคัญ 3 ประการ (CIA Triad) คือ:

  • การรักษาความลับ (Confidentiality): ข้อมูล Log จะต้องถูกเก็บเป็นความลับและมีการกำหนดสิทธิ์ในการเข้าถึงที่ชัดเจน
  • ความถูกต้องสมบูรณ์ (Integrity): ต้องมีมาตรการป้องกันไม่ให้ข้อมูล Log ถูกแก้ไข เปลี่ยนแปลง หรือลบทิ้งโดยไม่ได้รับอนุญาต
  • ความพร้อมใช้งาน (Availability): ระบบเก็บ Log ต้องมีความเสถียรและพร้อมให้เจ้าหน้าที่ตรวจสอบได้ตลอดเวลา

 

นอกจากนี้ สิ่งสำคัญอย่างยิ่งคือ การตั้งเวลาของอุปกรณ์ (Clock Synchronization) ที่ใช้เก็บ Log ให้ตรงกับเวลามาตรฐานสากล (UTC) เพื่อให้สามารถเปรียบเทียบและลำดับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในแต่ละระบบได้อย่างถูกต้อง

จะเห็นได้ว่าการจัดการ Log ให้ถูกต้องตาม พ.ร.บ. คอมฯ นั้นมีรายละเอียดที่ซับซ้อนและอาจต้องลงทุนด้านอุปกรณ์และบุคลากรเพื่อดูแลระบบ

หากไม่เก็บ Log จะมีโทษอย่างไร?

ผู้ให้บริการที่ไม่ปฏิบัติตามมาตรา 26 ในการเก็บรักษาข้อมูลจราจรทางคอมพิวเตอร์ ต้องระวางโทษปรับไม่เกิน 500,000 บาท 

ตัวอย่างการใช้ Log ในการสืบสวน

ลองนึกภาพว่ามีผู้ไม่หวังดีเข้ามาโพสต์ข้อความข่มขู่หรือหมิ่นประมาทในเว็บบอร์ดของคุณ หากคุณมีการเก็บ Log ที่ถูกต้อง (หรือใช้บริการจาก WIZONE) เมื่อเจ้าหน้าที่ขอข้อมูล คุณจะสามารถส่งมอบหลักฐานชิ้นสำคัญ เช่น IP Address และเวลาที่เกิดเหตุการณ์ของผู้โพสต์ได้ ทำให้การติดตามหาตัวผู้กระทำผิดมาลงโทษเป็นไปได้อย่างรวดเร็วและมีประสิทธิภาพ

การปฏิบัติตาม พ.ร.บ. คอมพิวเตอร์ ไม่เพียงแต่เป็นหน้าที่ตามกฎหมาย แต่ยังช่วยสร้างความปลอดภัยและความน่าเชื่อถือให้กับบริการของคุณ และยังเป็นการร่วมมือกับภาครัฐในการสร้างสังคมออนไลน์ที่ปลอดภัย ให้ WiZone เป็นผู้ช่วยคนสำคัญของคุณในการดูแลเรื่องนี้

WiFi log

ทางออกที่ง่ายกว่า: ให้ WiZone จัดการเรื่อง Log แทนคุณ

กังวลกับความยุ่งยากในการจัดเก็บ Log ใช่ไหม?

WiZone คือคำตอบ! เรามีบริการ Centralized Log Management ที่จะช่วยให้เจ้าของร้าน และองค์กรทุกขนาด ปฏิบัติตาม พ.ร.บ. คอมพิวเตอร์ได้อย่างง่ายดายและครบวงจร

ทำไมต้องเลือก WiZone?

WiZone เปลี่ยนเรื่องปวดหัวด้านกฎหมายให้กลายเป็นเรื่องง่ายๆ เพียงแค่เชื่อมต่อระบบของคุณเข้ากับเรา ที่เหลือให้เราจัดการ

Share the Post: